Türk futbolunda hakem atamalarına ilişkin tartışma, tribünlerdeki yorumların çok ötesine taşındı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma dosyasına giren mesajlaşmalar, Merkez Hakem Kurulu Başkanı Ferhat Gündoğdu ile Süper Lig hakemi Yasin Kol arasında bazı hakem, VAR ve AVAR görevlendirmelerinin konuşulduğunu ortaya koydu.
Dosyada yer aldığı bildirilen yazışmalarda, bir hakem listesinin MHK başkanına gönderildiği ve bazı isimlerin birlikte değerlendirildiği görülüyor. Bu durum, atama sisteminin önceden açıklanan ölçütler yerine kişisel iletişimlerle yönlendirilip yönlendirilmediği sorusunu gündeme taşıdı. Ancak soruşturma devam ettiği için, mesajların hukuki anlamı ve sorumlulukların kapsamı yargı sürecinde kesinleşecek.
Editörün Başlıkları
Mesajlardaki Atama Görüşmeleri Neyi Gösteriyor?
Hakem görevlendirmeleri normal şartlarda performans puanları, gözlemci raporları, maç yoğunluğu ve belirlenmiş teknik kriterler dikkate alınarak yapılır. VAR odasında görev alan hakemler için de benzer biçimde deneyim, performans ve görev uygunluğu değerlendirilir. Aktif bir hakemin bu sürecin karar vericileriyle doğrudan isim konuşması ise sistemin tarafsızlığı konusunda ciddi soru işaretleri yaratır.
Soruşturma kapsamında incelenen kayıtlarda Yasin Kol’un, kendisinin de bulunduğu bir listeyi Gündoğdu’ya ilettiği ve “uygun gördüğünüz şekilde” anlamına gelen bir ifadeyle değerlendirmeyi başkana bıraktığı aktarılıyor. Yazışmaların devamında farklı hakemlerin isimleri üzerinde durulduğu, bazı değişiklik önerilerinin de konuşulduğu belirtiliyor.
En fazla dikkat çeken bölüm ise Özgür Yankaya’nın VAR görevlendirmesiyle ilgili. Gündoğdu’nun AVAR tercihini sorduğu, Kol’un da Atilla isimli hakemi önerdiği iddiası, atamaların teknik bir kurul sürecinden ziyade mesajlaşma üzerinden şekillendirilmiş olabileceği izlenimini doğurdu.
İddialar Neden Futbol Kamuoyunu Sarsıyor?
Hakem kararları yıllardır kulüpler arasında büyük tartışmalara neden oluyor. Bir takımın lehine verilen karar diğer taraf için adaletsizlik göstergesi sayılıyor; federasyon ise çoğu zaman tartışmayı teknik değerlendirmelerle sınırlı tutmaya çalışıyor. Bu kez tartışmanın merkezinde yalnızca sahadaki kararlar değil, o kararları verecek ekibin nasıl belirlendiği bulunuyor.
Belgelerin kamuoyuna yansıması, taraftarların geçmişte dile getirdiği kuşkuları yeniden canlandırdı. Elbette bir mesajlaşma tek başına belirli bir maçın sonucunun manipüle edildiğini kanıtlamaz. Bununla birlikte, görev dağılımının kapalı ve kişisel iletişimlerle yürütüldüğü izlenimi, futbolun en temel ihtiyacı olan güven duygusunu zedeliyor.
Yasin Kol’un suçlamaları kabul etmediği ve dosyada adı geçen kişiler hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmadığı da göz ardı edilmemeli. Kamuoyu tepkisi ne kadar güçlü olursa olsun, hukuki sorumluluk ancak delillerin tamamı değerlendirildikten sonra ortaya konabilir.
Federasyon ve Kulüpler Üzerindeki Baskı Artıyor
Gelişmeler, MHK ile sınırlı kalmadı ve Türkiye Futbol Federasyonu yönetimini de açıklama yapmaya zorlayan bir krize dönüştü. Federasyon tarafında yeni bir Merkez Hakem Kurulu oluşturulması için çalışmalar yürütüldüğü, geçici bir yapılanmanın da devreye alındığı bildirildi. Fakat kulüpler, yalnızca isim değişikliğinin yeterli olmayacağını düşünüyor.
Kulüpler Birliği Vakfı’nın toplantılarında hakemlik sistemi, bahis soruşturması ve disiplin kurullarına sevk edilen yöneticilerin durumu gibi başlıkların ele alındığı aktarılıyor. Özellikle alt liglerde bazı kulüp yöneticilerinin olağanüstü seçim çağrılarına destek verdiği yönündeki iddialar, federasyon üzerindeki siyasi ve sportif baskıyı artırıyor.
Başkan İbrahim Hacıosmanoğlu ise Türk futbolundaki sorunların onlarca yıldır biriktiğini belirterek mevcut tablonun tamamından kendi yönetiminin sorumlu tutulamayacağını savundu. Ancak eleştirilerin temelinde geçmişten çok, tartışmalı MHK yapısının göreve getirilmesi ve kriz karşısında verilen tepkilerin yetersiz bulunması yer alıyor.
Güvenin Yeniden Kurulması İçin Ne Yapılmalı?
Öncelikle hakem ve video yardımcı hakem atamalarında kullanılan kriterler açık biçimde yayımlanmalı. Hangi performans puanının, hangi gözlemci raporunun ve hangi görev geçmişinin atama kararını etkilediği anlaşılabilir hale gelirse, kulüplerin ve taraftarların kuşkuları azalabilir.
VAR konuşmalarının belirli bir süre gecikmeyle kamuoyuna sunulması da denetimi güçlendirebilir. Böylece hem hakemlerin karar alma süreçleri incelenebilir hem de tartışmalar yalnızca sosyal medyadaki iddialara bırakılmaz. Bunun yanında MHK’nin federasyon yönetiminden bağımsız çalışmasını sağlayacak kurumsal güvence oluşturulması gerekiyor.
Bu soruşturmanın sonucu ne olursa olsun, asıl mesele birkaç kişinin görevden ayrılmasıyla kapanmayacak kadar büyük. Şeffaflık, hesap verebilirlik ve ölçülebilir atama sistemi kurulmadığı sürece bugün konuşulan isimlerin yerini yarın başkaları alabilir. Türk futbolunun ihtiyacı olan şey yeni bir kriz değil, herkes için aynı şekilde işleyen güvenilir bir düzen.